“Vasil Andoni”, një monografi e shkruar nga studiuesit Rudolf Deliana dhe Rudina Deljana, kushtuar jetës dhe vepimtarisë patriotike, arsimore, kulturore dhe politike të Vasil Andonit. Instituti “Lumo Skëndo” ndihmësoi në plotësimim dhe botimin e veprës, sepse, së pari, Vasil Andoni është një personalitet i shquar i arsimit, kulturës dhe politikës shqiptare, së dyti, sepse është bakëpuntori më i ngushtë i Mid’hat Frashërit dhe sekretari I përgjithshëm i organizatës së Ballit Kombëtar, së treti, sepse deri më sot ende nuk është shkruar ndonjë monografi për atë, gjë që përbën një boshllëk të pafalshëm në historinë dhe kulturën shqiptare.

Vasil Andoni

Tema merret nga Lufta e dytë Botërore në Shqipëri, pushtimi Italian dhe ai gjerman si edhe nga reagimi antifashist i faktorëve të politikës shqiptare.  Ne qendër te veprës është Nezir Muzhaqi, nacionalist, që kishte studiuar ne Perëndim dhe ishte perfshirë në luftë kundër pushtuesve nazifashistë ne krahinat e Librazhdit, Çermenikes, Polisit dhe Elbasanit. Ai ishte misionar i bashkimit ne luftë të përbashkët të partizanëve dhe nacionalistëve, madje qe edhe nismëtari I marrëveshjes së zonave te Librashdit, Polisit, Qukësit, Çermenikes etj. për të luftuar bashkerisht kundër pushtuesve. Çeta e tij luftoi edhe kundër italianëve dhe kundër gjermanëve ne disa beteja.
Pas prishjes së Marrëveshjes së Mukjes, me urdhër të udhëheqësisë komuniste dhe emisarëve jugosllavë, nisi sulmi ndaj forcave nacionaliste, rrjedhimisht edhe ndaj çetes se Nezir Muzhaqit. Kjo lufte vëllavrasëse vijoi edhe gjatë vitit 1944. Në fund të saj, Nezir Muzhaqi u arrestua dhe u dënua me vdekje me varrje ne litar. Ekzekutimi u krye ne rrapet e Bezistanit, ku trupi I varrur I Nezir Muzhaqit qëndroi tre ditë i varrur në litar, që të ngjallte frikë e panik në popull. Ndërsa familja e tij u perndoq dhe u internua per vite me radhë. Kishte nisur vendosja e diktaturës komuniste, qe vazhdoi per gjysme shekulli.
Autori Rudolf Deljana i ka bëre nje pasqyrim realist luftës së Dytë Botërore, forcave politike dhe luftarake në qarkun e Elbasanit, si edhe figurës atdhetare të Nezir Muzhaqit, martirit të demokracisë.

Lista e librave të autorit Rudolf Deliana

Vasil Andoni

Nezir Mehmeti Muzhaqi

Vasil Andoni

Nezir Mehmeti Muzhaqi